De Pantanal,
etappe voor etappe.

De MT-060, geopend in 1973 en nooit voltooid, loopt pal naar het zuiden vanaf Poconé, 147 kilometer over rode laterietgrond, en houdt abrupt op in Porto Jofre. Hij gaat over zo'n 122 houten bruggen, waarvan veel met ontbrekende planken die je van ver ziet. De verhoogde wegberm dient als toevluchtsoord voor de dieren als het water stijgt: yacarékaaimannen op een rij in de greppels, capibara's, jabiru's, reigers en soms een tapir bij schemering. Je rijdt 30 km/u, met de ramen open, en stopt bij elke brug. Reken op drie à vier uur zonder stoppen, het dubbele als je echt wilt kijken.

De yacarékaaiman is het dier dat je het vaakst ziet in de Pantanal: een schatting uit 2013 kwam op zo'n tien miljoen alleen al in de vlakte, een populatie die zich sterk heeft hersteld na de jacht voor het leer in de jaren 1980. De mannetjes worden twee tot drie meter lang. De capibara, het grootste knaagdier ter wereld, leeft in familiegroepen die aan de waterkant grazen. In het droge seizoen, van mei tot oktober, krimpen de poelen en verzamelen beide soorten zich er bij tientallen, soms in hetzelfde beeld. De greppels langs de Transpantaneira en de rivieroevers zijn de beste uitkijkposten.

De hyacintara, kobaltblauw, meet van kop tot staart ongeveer een meter en is daarmee de grootste vliegende papegaai. In de Pantanal eet hij bijna alleen de noten van twee palmen, de acuri en de bocaiuva, en nestelt hij voor 90 % in holtes van de manduvi. De wilde populatie, in de jaren 1980 gezakt tot een paar duizend vogels, telt nu in de Pantanal meer dan zesduizend exemplaren volgens het Instituto Arara Azul, dat de nesten al meer dan dertig jaar volgt. Eromheen zie je reuzentoekans, jabiru's (grote steltlopers die het symbool van de regio zijn geworden) en op de rivieren reuzenotters.

Corumbá, in 1778 gesticht op een kalkklif boven de Rio Paraguai, is de toegangspoort tot de zuidelijke Pantanal en de belangrijkste rivierhaven van het Braziliaanse binnenland. Onder de oude stad staan aan de Porto Geral pakhuizen en handelshuizen uit de 19e eeuw, uit de tijd dat stoomboten vanaf de Río de la Plata stroomopwaarts voeren; nu zitten er bars en ambachtswinkels in. Bij zonsondergang kijk je vanaf de kade uit over de meanders van de rivier en over Bolivia, op een kilometer of vijftien. De vissersbootjes vertrekken hier in de vroege ochtend.

Aan de kant van Mato Grosso do Sul verbindt deze onverharde weg van 120 kilometer het kruispunt Buraco das Piranhas, aan de BR-262, met de stad Corumbá. Hij gaat over meer dan 70 houten bruggen en kruist twee rivieren: de Rio Miranda bij Passo do Lontra en de Rio Paraguai bij Porto da Manga, waar je met een pont overzet. Het is een van de beste routes van het land om vanuit de auto kaaimannen, capibara's, jabiru's en moerasherten te zien, vooral bij zonsopgang. Langs de weg liggen fazenda's die tot pousada's zijn omgebouwd en paarden en bootjes per dag verhuren.