Limoges

Musée national Adrien Dubouché

Porcelana narodziła się w Limoges po odkryciu, około 1768 roku, złoża kaolinu w Saint-Yrieix-la-Perche, około czterdziestu kilometrów dalej. W XIX wieku miasto stało się światową stolicą porcelany, z dziesiątkami manufaktur, butelkowymi piecami dymiącymi w każdej dzielnicy i amerykańskimi firmami, takimi jak Haviland, eksportującymi do Stanów Zjednoczonych. Musée national Adrien Dubouché, nazwane na cześć przemysłowca i mecenasa, który rozwinął je w XIX wieku, mieści dziś 18 000 dzieł, z czego 5 000 jest wystawionych, co czyni je największą publiczną kolekcją porcelany z Limoges na świecie. Odnowione sale zaczynają od technik, od formowania po dekorację, potem śledzą historię światowej ceramiki, włoskiego fajansu, japońskiej kamionki, chińskiej porcelany, by na dłużej zatrzymać się przy produkcji z Limoges, od cesarskich serwisów po wazony art déco i dzieła współczesnych projektantów. Aby zobaczyć piec od środka, idź dalej do Four des Casseaux, butelkowego pieca z 1900 roku wpisanego do rejestru zabytków, nad brzegiem Vienne.

Gare des Bénédictins

Gare des Bénédictins zawdzięcza nazwę dawnemu klasztorowi benedyktynów, który zajmował to miejsce. Kolej Paryż-Orlean zaczęła go budować w marcu 1924 roku i otworzyła 18 maja 1929 roku, według projektu architekta Rogera Gonthiera. Z braku miejsca budynek wzniesiono nad dziesięcioma torami, na płycie nad wykopem kolejowym, co we Francji jest rzadkim rozwiązaniem. Gmach łączy wielką halę zwieńczoną miedzianą kopułą wznoszącą się na 31 metrów i 67-metrową kampanilę z zegarem, widoczną z daleka w całym mieście. Rzeźby i witraże czerpią z regionalnego repertuaru, z motywami liści i posągami kobiet na fasadzie. Wpisany do rejestru zabytków w 1975 roku, dworzec omal nie zniknął 5 lutego 1998 roku, gdy pożar zniszczył drewnianą konstrukcję kopuły; odbudowano go w niecałe dwa lata. Regularnie wymieniany wśród najpiękniejszych dworców Francji, najlepiej prezentuje się z pobliskich ogrodów późnym popołudniem albo nocą, gdy jest podświetlony.

Dzielnica Boucherie

Limoges wyrosło jako dwa rywalizujące miasta: La Cité, wokół katedry, i Le Château, wokół opactwa Saint-Martial, każde z własnymi konsulami i murami aż do XVIII wieku. Dzielnica Boucherie należy do Le Château. Przez stulecia garstka rodzin rzeźników przekazywała tu sobie stragany, zawierała małżeństwa między sobą i tworzyła zamkniętą społeczność, z własnym bractwem i świętami. Deptak Rue de la Boucherie, długi na około 130 metrów, obstawiony jest domami z muru pruskiego ze straganami otwartymi na parterze. Pośrodku kaplica Saint-Aurélien, poświęcona patronowi rzeźników, zachowuje bogate wnętrze z ołtarzami i drewnianymi posągami i wciąż należy do bractwa. Maison Traditionnelle de la Boucherie pokazuje warsztat, kuchnię i sypialnię rodziny rzeźnika. Co roku w październiku Frairie des Petits Ventres, święto kulinarne poświęcone podrobom, zamienia dzielnicę w jeden wielki uliczny stół, z flakami, kaszanką girot i mięsami z grilla. Halles Centrales i Cour du Temple, renesansowy dziedziniec z galerią i schodami, są kilka kroków dalej.

Katedra Saint-Étienne

Na wzgórzu La Cité katedrę Saint-Étienne budowano w stylu gotyckim od 1273 roku, w miejscu romańskiego kościoła, po którym zostały krypta i podstawa dzwonnicy. Budowa ciągnęła się ponad sześć stuleci: prezbiterium ukończono w XIV wieku, transept i pierwsze przęsła nawy w XV i XVI wieku, a nawę połączono z dzwonnicą dopiero w 1888 roku. Efekt jest zadziwiająco spójny, bo limuzyński granit wymuszał wszędzie ten sam rygor. Dzwonnica wysoka na 62 metry wspiera się na romańskim portyku. Od północy portal Saint-Jean, zbudowany w latach 1516-1530, to jeden z ostatnich rozkwitów gotyku płomienistego we Francji, z rzeźbionymi drewnianymi drzwiami z XVI wieku. Wewnątrz lektorium wykonane w latach 1533 i 1534, szerokie na 11,50 metra i wysokie na 6,50 metra, złożono ponownie przy wewnętrznej stronie fasady zachodniej; jego płaskorzeźby łączą prace Herkulesa z personifikacjami cnót chrześcijańskich. Godne uwagi są też XIV-wieczne grobowce biskupów w prezbiterium. Do budowli przylegają Jardins de l'Évêché i Musée des Beaux-Arts.

Musée des Beaux-Arts de Limoges

Pałac biskupi, zbudowany w XVIII wieku dla biskupów Limoges obok katedry, mieści Musée des Beaux-Arts, którego okna wychodzą na ogrody i Vienne. Jego kolekcja emalii należy do najważniejszych na świecie. W średniowieczu warsztaty Limoges wytwarzały oeuvre de Limoges, emalię żłobioną (champlevé) na złoconej miedzi, eksportowaną do całej Europy w postaci relikwiarzy, krzyży i pastorałów. W renesansie technika się zmieniła: emalia malarska pokrywała całe płytki scenami mitologicznymi i portretami, dziełami mistrzów takich jak Léonard Limosin. Sale prowadzą aż do emalierów XX wieku. Muzeum ma też dział egipski, malarstwo, w tym kilka płócien Pierre'a-Auguste'a Renoira, urodzonego w Limoges w 1841 roku w rodzinie krawców, oraz zbiory archeologiczne dotyczące Augustoritum, rzymskiego miasta założonego za Augusta. Wstęp jest bezpłatny w pierwszą niedzielę miesiąca i dla osób poniżej 26 lat.

Męczeńska wioska Oradour-sur-Glane

10 czerwca 1944 roku, cztery dni po D-Day, kompania dywizji SS Das Reich otoczyła Oradour-sur-Glane, miasteczko około dwudziestu kilometrów na północny zachód od Limoges. Mężczyzn zaprowadzono do stodół i rozstrzelano; kobiety i dzieci zamknięto w kościele, który podpalono. Zginęły 643 osoby, a potem wioskę spalono. Po wojnie państwo postanowiło zachować ruiny w stanie nienaruszonym i zbudować obok nową wioskę. Męczeńską wioskę zwiedza się w milczeniu; Centre de la Mémoire, które służy jako wejście, jest zamknięte z powodu prac do czerwca 2027 roku, a zastępuje je tymczasowy punkt przyjęć na parkingu. We wsi widać główną ulicę, tory tramwaju, który kursował do Limoges, sklepy, warsztat samochodowy, spalone auta i przedmioty codziennego użytku pozostawione na miejscu. Kościół, miejsca egzekucji i cmentarz z pomnikiem, przy którym wystawiono przedmioty znalezione przy ofiarach, kończą trasę. Zarezerwuj co najmniej dwie godziny i rozważ pozostawienie małych dzieci na zewnątrz miejsca pamięci, jeśli uznasz, że obrazy są zbyt wstrząsające.