Limoges

Musée national Adrien Dubouché

Het porselein ontstond in Limoges na de ontdekking, rond 1768, van een kaolienafzetting in Saint-Yrieix-la-Perche, zo'n veertig kilometer verderop. In de 19e eeuw werd de stad de wereldhoofdstad van het porselein, met tientallen fabrieken, flessenovens die in elke wijk rookten en Amerikaanse firma's zoals Haviland die naar de Verenigde Staten exporteerden. Het Musée national Adrien Dubouché, genoemd naar de industrieel en mecenas die het in de 19e eeuw uitbouwde, bezit vandaag 18.000 werken, waarvan 5.000 tentoongesteld, en is daarmee de grootste openbare collectie Limoges-porselein ter wereld. De vernieuwde zalen beginnen met de technieken, van het vormen tot de decoratie, en volgen daarna de geschiedenis van de keramiek wereldwijd, Italiaanse faience, Japans steengoed, Chinees porselein, om uitgebreid stil te staan bij de productie van Limoges, van keizerlijke serviezen tot art-decovazen en stukken van hedendaagse ontwerpers. Wil je een oven van binnen zien, ga dan door naar de Four des Casseaux, een flessenoven uit 1900 die als historisch monument beschermd is, aan de oever van de Vienne.

Gare des Bénédictins

De Gare des Bénédictins dankt haar naam aan het voormalige benedictijnenklooster dat op deze plek stond. De spoorwegmaatschappij Paris-Orléans begon in maart 1924 met de bouw en opende het station op 18 mei 1929, naar een ontwerp van architect Roger Gonthier. Bij gebrek aan ruimte werd het gebouw boven tien sporen gebouwd, op een plaat boven de spoorinsnijding, een zeldzame opstelling in Frankrijk. Het gebouw combineert een grote hal onder een koperen koepel van 31 meter hoog met een campanile van 67 meter die de klok draagt, van ver in de stad zichtbaar. De beeldhouwwerken en glas-in-loodramen putten uit het regionale repertoire, met bladmotieven en vrouwenbeelden op de gevel. Het station werd in 1975 als historisch monument beschermd en verdween bijna op 5 februari 1998, toen een brand de houten kap van de koepel verwoestte; het werd in minder dan twee jaar herbouwd. Het wordt geregeld genoemd bij de mooiste stations van Frankrijk en je bekijkt het het best vanuit de nabije tuinen aan het eind van de middag, of 's avonds als het verlicht is.

Wijk van de Boucherie

Limoges groeide op als twee rivaliserende steden: La Cité, rond de kathedraal, en Le Château, rond de abdij van Saint-Martial, elk met eigen consuls en stadswallen tot in de 18e eeuw. De wijk van de Boucherie hoort bij Le Château. Eeuwenlang gaven een handvol slagersfamilies hier hun kramen door, trouwden onderling en vormden een gesloten gemeenschap, met een eigen broederschap en eigen feesten. De autovrije Rue de la Boucherie, zo'n 130 meter lang, wordt geflankeerd door vakwerkhuizen met kramen die op de begane grond openliggen. Halverwege bewaart de kapel Saint-Aurélien, gewijd aan de patroonheilige van de slagers, een rijk interieur met altaarstukken en houten beelden, en ze is nog altijd eigendom van de broederschap. De Maison Traditionnelle de la Boucherie toont de werkplaats, de keuken en de slaapkamer van een slagersfamilie. Elk jaar in oktober verandert de Frairie des Petits Ventres, een eetfestival gewijd aan orgaanvlees, de wijk in één grote tafel op straat, met pens, girot-bloedworst en gegrild vlees. De Halles Centrales en de Cour du Temple, een renaissancebinnenplaats met galerij en trap, liggen op een paar stappen.

Kathedraal Saint-Étienne

Op de heuvel van La Cité werd de kathedraal Saint-Étienne vanaf 1273 in gotische stijl gebouwd, op de plek van een romaanse kerk waarvan de crypte en de voet van de klokkentoren bewaard zijn. De bouw spreidde zich uit over meer dan zes eeuwen: het koor werd in de 14e eeuw voltooid, het transept en de eerste traveeën van het schip in de 15e en 16e eeuw, en het schip werd pas in 1888 met de klokkentoren verbonden. Het resultaat is opvallend samenhangend, omdat het graniet van de Limousin overal dezelfde strengheid oplegde. De klokkentoren van 62 meter rust op een romaans portaal. Aan de noordkant is het portaal Saint-Jean, gebouwd van 1516 tot 1530, een van de laatste hoogtepunten van de flamboyante gotiek in Frankrijk, met gesneden houten deuren uit de 16e eeuw. Binnen werd het doksaal uit 1533 en 1534, 11,50 meter breed en 6,50 meter hoog, opnieuw opgebouwd tegen de binnenkant van de westgevel; de reliëfs mengen de werken van Hercules met figuren van de christelijke deugden. Ook de bisschopsgraven uit de 14e eeuw in het koor zijn opmerkelijk. De Jardins de l'Évêché en het Musée des Beaux-Arts grenzen aan het gebouw.

Musée des Beaux-Arts de Limoges

Het bisschoppelijk paleis, in de 18e eeuw naast de kathedraal gebouwd voor de bisschoppen van Limoges, huisvest het Musée des Beaux-Arts, waarvan de ramen uitkijken op de tuinen en de Vienne. De emailcollectie is een van de belangrijkste ter wereld. In de middeleeuwen maakten de ateliers van Limoges het oeuvre de Limoges, champlevé-email op verguld koper, dat in de vorm van relikwieënkastjes, kruisen en bisschopsstaven door heel Europa werd uitgevoerd. In de renaissance veranderde de techniek: beschilderd email bedekte hele platen met mythologische taferelen en portretten, door meesters als Léonard Limosin. De zalen lopen door tot de emailleurs van de 20e eeuw. Het museum heeft ook een Egyptische afdeling, schilderijen, waaronder meerdere doeken van Pierre-Auguste Renoir, in 1841 in Limoges geboren in een kleermakersfamilie, en archeologische collecties over Augustoritum, de Romeinse stad gesticht onder Augustus. De toegang is gratis op de eerste zondag van de maand en voor jongeren onder de 26.

Martelaarsdorp Oradour-sur-Glane

Op 10 juni 1944, vier dagen na D-Day, omsingelde een compagnie van de SS-divisie Das Reich Oradour-sur-Glane, een stadje zo'n twintig kilometer ten noordwesten van Limoges. De mannen werden naar schuren gebracht en doodgeschoten; de vrouwen en kinderen werden opgesloten in de kerk, die in brand werd gestoken. 643 mensen kwamen om, daarna werd het dorp platgebrand. Na de oorlog besloot de Franse staat de ruïnes te bewaren zoals ze waren en ernaast een nieuw dorp te bouwen. Het martelaarsdorp bezoek je in stilte; het Centre de la Mémoire, dat als ingang dient, is tot juni 2027 gesloten voor werken en een tijdelijk onthaalpunt op de parkeerplaats vervangt het. In het dorp zie je de hoofdstraat, de rails van de tram die naar Limoges reed, de winkels, de garage, de uitgebrande auto's en de alledaagse voorwerpen die zijn blijven liggen. De kerk, de executieplaatsen en de begraafplaats, met het gedenkteken waar voorwerpen worden getoond die bij de slachtoffers zijn gevonden, vormen het einde van de route. Trek minstens twee uur uit, en overweeg jonge kinderen buiten het gedenkteken te laten als je de beelden te schokkend vindt.