Saintes en de Saintonge

Boog van Germanicus

Saintes was ooit Mediolanum Santonum, hoofdstad van de Santonen, het Gallische volk dat zijn naam aan de Saintonge gaf. In de vroege keizertijd werd de stad de eerste hoofdstad van de provincie Aquitanië en het eindpunt van de Via Agrippa, die haar met Lyon verbond. In 18 of 19 n.Chr. liet een plaatselijke notabele, Caius Julius Rufus, bij de toegang tot de brug over de Charente een boog met twee doorgangen bouwen, gewijd aan Tiberius, zijn zoon Drusus en zijn adoptiefzoon Germanicus, vandaar de naam. De boog is 15,80 meter breed, 14,71 meter hoog en 3,90 meter diep, en de inscriptie langs het hoofdgestel noemt de schenker en zijn Gallische afkomst. In de 19e eeuw moest de oude brug, inmiddels een ruïne, wijken voor nieuwe kades, en de boog zou meegaan. Victor Hugo, die in september 1843 door Saintes trok, en Prosper Mérimée, inspecteur van historische monumenten, zorgden ervoor dat hij werd afgebroken en weer opgebouwd op de rechteroever, 28 meter van zijn oorspronkelijke plek. Sinds 1905 is hij een beschermd historisch monument, en hij is eigendom van de stad.

Gallo-Romeins amfitheater

Begonnen onder Tiberius en rond 40 n.Chr. voltooid onder Claudius, is het amfitheater van Saintes een van de oudste van Gallië. De architecten gebruikten een natuurlijk dal ten westen van de antieke stad om de tribunes in te bouwen, wat metselwerk bespaarde en de goede staat van het bouwwerk verklaart. Er pasten zo'n 15.000 toeschouwers in, die kwamen kijken naar gladiatorengevechten en dierenjachten. Nu zijn de tribunes met gras begroeid, maar de overwelfde ingangen, de muren van de arena en de elliptische plattegrond zijn goed te herkennen. Aan het eind van de arena herinnert de bron van Sainte-Eustelle aan de legende van een jonge Santoonse die door de heilige Eutropius werd bekeerd en als martelares stierf. Een restauratieproject van enkele miljoenen euro's moet het metselwerk verstevigen. In de zomer zijn er rondleidingen, workshops voor kinderen van 7 tot 12 jaar en voorstellingen. Het ticket van € 5 (vol tarief) is 7 dagen geldig en geeft ook toegang tot de drie gemeentelijke musea; voor jongeren onder de 18 is het gratis.

Abbaye aux Dames

In 1047 stichtten Geoffroy Martel, graaf van Anjou, en zijn vrouw Agnes van Bourgondië in Saintes, op de rechteroever van de Charente, een klooster voor benedictinessen, het eerste in de Saintonge. Eeuwenlang nam de abdij dochters uit de adel op, en de abdis had veel gezag over de stad. De romaanse kerk Sainte-Marie herken je van ver aan haar klokkentoren, bedekt met stenen schubben in de vorm van een dennenappel, en aan de gevel, waarvan de gebeeldhouwde archivolten engelen, de oudsten uit de Apocalyps en Bijbelse taferelen tonen. Na de Revolutie dienden de gebouwen als gevangenis en daarna als kazerne, waarna een lange restauratie volgde. Sinds de jaren zeventig is de abdij een muziekcentrum: elke juli vindt er het Festival de Saintes plaats, gewijd aan oude en klassieke muziek, en jonge musici worden er opgeleid in het Jeune Orchestre de l'Abbaye. Je ontdekt de plek via Musicaventure, een geluidsreis van een uur met koptelefoon, of tijdens een historische rondleiding, en de abdij verhuurt ook kamers om binnen haar muren te overnachten.

Kathedraal Saint-Pierre, Saintes

De kathedraal Saint-Pierre, tot de Revolutie zetel van een bisdom, is meerdere keren herbouwd. Van het romaanse gebouw uit de 12e eeuw rest alleen een deel van het transept. In 1420 stortte een deel van de gewelven in, en de gotische herbouw die volgde leverde de monumentale portaaltoren op, met zware steunberen en pinakels, bedoeld voor een spits die er nooit kwam: nu bekroont een kleine koepel hem. In 1568, tijdens de Godsdienstoorlogen, plunderden protestanten de kathedraal; in 1585 begon de herbouw, met eenvoudigere gewelven. Het grote orgel, geplaatst in 1627, heeft sinds 2025 technische problemen. De kathedraal werd in 1862 een beschermd historisch monument en kreeg in 1870 de titel basilica minor; ze verkeert nu in ernstig vervallen staat en heeft werk nodig. Ze blijft open voor erediensten en bezoek. Vanaf het voorplein lopen de kasseistraatjes van het oude Saintes, omzoomd door herenhuizen van witte steen, naar de Charente en de Place du Synode.

Basiliek Saint-Eutrope

De heilige Eutropius, die volgens de overlevering de Santonen kwam bekeren, wordt vereerd als de eerste bisschop van Saintes. Boven zijn graf liet hertog Willem VIII van Aquitanië vanaf 1081 een priorij bouwen, die hij aan de monniken van Cluny toevertrouwde; de kerk werd in 1096 ingewijd door paus Urbanus II. Als belangrijke halte op de route van Tours naar Santiago de Compostela staat ze sinds 1998 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. De onderkerk, een crypte van 35 meter lang en 5 meter hoog tot aan het gewelf, is een van de grootste van Frankrijk; stevige pijlers en kapitelen met gebeeldhouwd loofwerk omringen de sarcofaag van de heilige. De bovenkerk, nu 42 meter lang, verloor haar schip, dat in 1803 om bouwkundige redenen werd gesloopt en in 1831 werd vervangen door een neoromaanse gevel. In de 15e eeuw betaalde Lodewijk XI de klokkentoren in flamboyante gotiek, waarvan de spits boven de wijk uitsteekt. De kerk, in 1886 tot basilica minor verheven, ligt op vijf minuten van het amfitheater.

Pelgrimshospitaal, Pons

Pons, een stadje hoog boven de Seugne, zo'n twintig kilometer ten zuiden van Saintes, was een etappe op de Via Turonensis, de Jacobsroute vanuit Tours. Rond 1160 stichtte heer Geoffroy III van Pons bij de toegang tot de stad een hospitaal om pelgrims, armen en zieken onderdak te geven. Het gebouw is een van de laatste in zijn soort die in Europa nog overeind staan, en het is sinds 1998 UNESCO-werelderfgoed als onderdeel van de Routes naar Santiago de Compostela. De weg liep onder een overwelfde doorgang die het hospitaal van de kapel scheidde: op de muren kerfden pelgrims graffiti, waaronder kruisen, die nog altijd te zien zijn. De ziekenzaal herbergt nu een archeologisch museum over de menselijke aanwezigheid in de streek, en in de tuin staan zo'n honderd geneeskrachtige planten in de geest van de kloostertuinen. Het bezoek op eigen houtje is gratis. In de stad kun je de donjon van Pons uit de 12e eeuw bezoeken voor € 6, met uitzicht over de hele Saintonge.