Ushuaia

Ushuaia, de stad aan het einde van de wereld

Geklemd tussen zee en bergen haalt Ushuaia alles uit zijn status van zuidelijkste stad ter wereld. Je slentert over de Avenida San Martín, laat een stempel ‘Fin del Mundo’ in je paspoort zetten en bezoekt de oude gevangenis, nu een museum, die vertelt hoe de stad uit een strafkolonie is gegroeid. De haven leeft op het ritme van de expeditieschepen: dit is de toegangspoort tot Antarctica.

Nationaal park Tierra del Fuego

Op een paar kilometer van de stad ontvouwt het Nationaal park Tierra del Fuego zich met lengabossen, veenmoerassen, meren en baaien waar de bergen in zee duiken. Hier eindigt de legendarische Ruta 3, bij Bahía Lapataia, 3.000 kilometer ten zuiden van Buenos Aires. Je wandelt langs de kust, speurt naar bevers en vossen en kunt instappen in de Tren del Fin del Mundo, een stoomtreintje in het spoor van de vroegere dwangarbeiders.

Varen op het Beaglekanaal

Vanuit de haven varen boten uit over het Beaglekanaal, de waterweg die Vuurland scheidt van zijn eilanden. Je passeert kolonies zeeleeuwen en aalscholvers, vaart langs de vuurtoren Les Eclaireurs, de ‘vuurtoren aan het einde van de wereld’, en sommige tochten leggen aan op Isla Martillo, waar een pinguïnkolonie leeft. Een mooi voorproefje van de open zee.

Welke cruise naar Antarctica kies je?

Bijna alle expedities vertrekken uit Ushuaia en duren tien tot twaalf dagen, met twee dagen op zee heen en terug om de Straat Drake over te steken en daarna zes à zeven dagen langs het schiereiland. Wil je de Drake vermijden, dan vlieg je met de ‘fly-cruise’ vanuit Punta Arenas, in Chili, naar de Zuidelijke Shetlandeilanden, waar je aan boord gaat: duurder, maar korter en zonder zeeziekte. De langere reizen (achttien tot tweeëntwintig dagen) voegen Zuid-Georgië toe, met zijn kolonies koningspinguïns, een paradijs voor dierenliefhebbers. Een cruciaal punt: de grootte van het schip. Kleine expeditieschepen (minder dan 200 passagiers) kunnen aan land gaan, omdat internationale regels het aantal mensen dat tegelijk aan wal is beperken tot 100; grote cruiseschepen varen vaak alleen langs de kust. Kies een klein schip om zo vaak mogelijk aan land te gaan.

Straat Drake, de toegangspoort tot Antarctica

Tussen Kaap Hoorn en de Zuidelijke Shetlandeilanden is de Straat Drake een van de meest gevreesde zeeën ter wereld, waar drie oceanen samenkomen. Men spreekt van de ‘Drake shake’ als de zee woest is en van het ‘Drake lake’ op kalme dagen. Twee dagen lang tuur je naar de horizon, gewiegd of door elkaar geschud, terwijl albatrossen en stormvogels het kielzog van het schip volgen. Wie de Drake oversteekt, stapt al in de legende van de ontdekkingsreizigers.

Het Antarctisch Schiereiland, een andere wereld

Dan verschijnt het eerste land, en dat komt binnen als een schok. Het Antarctisch Schiereiland ontvouwt zich met door gletsjers omzoomde kanalen, bergen die loodrecht in een spiegelgladde zee vallen en een totale stilte die alleen wordt doorbroken door het kraken van het ijs. Je vaart door legendarische doorgangen zoals het Lemairekanaal, zo fotogeniek dat het de bijnaam ‘Kodak Gap’ kreeg. Alles is hier kolossaal, en je voelt je nietig.

IJsbergen en blauw ijs

Antarctica is het rijk van het ijs in al zijn vormen: tafelijsbergen zo groot als kathedralen, door de golven gebeeldhouwde blokken en dat elektrisch blauwe ijs, zo dicht dat het alleen het blauw van het licht weerkaatst. Elke ijsberg is uniek, en het schip laveert er stapvoets tussendoor. Met de Zodiac kom je zo dicht mogelijk, in een onwerkelijk decor.

De middernachtzon

In december en januari, op het hoogtepunt van de zuidelijke zomer, gaat de zon bijna niet onder. Nachten bestaan niet meer: ze worden een eindeloze gouden zonsondergang die de bergen in vuur zet en zich spiegelt in het stille water. Het is een van de meest betoverende schouwspelen van de reis, en fotografen blijven laat op, bij gebrek aan echte duisternis.

Pinguïns bij duizenden

Zij zijn de sterren van het continent. Ezelspinguïns, stormbandpinguïns en adeliepinguïns leven in kolonies van duizenden dieren, met een onvergetelijk lawaai en een even onvergetelijke geur. Je ziet ze waggelen over hun ‘pinguïnsnelwegen’ in de sneeuw, in januari en februari hun donzige kuikens voeren en als raketten het water in duiken. Nieuwsgierig en onbevreesd komen ze soms heel dichtbij: zij bepalen de afstand.

Zeehonden op het pakijs

Languit op drijvende ijsschotsen lijken de zeehonden zich van niets bewust. Je ziet de rustige weddellzeehond, de krabbeneter (de talrijkste zeehond ter wereld) en soms de gevreesde zeeluipaard, een pinguïnjager, herkenbaar aan zijn reptielachtige kaken. Ze op een paar meter van de Zodiac in de zon zien luieren is een van de grote momenten van de expeditie.

Walvissen

Naarmate de zomer vordert, stromen de walvissen toe om zich vol te eten aan krill. Bultruggen en dwergvinvissen zijn van februari tot maart steeds makkelijker te zien, soms vlak naast het schip of de Zodiacs, met een luide blaas en een stevige geur. Met wat geluk zie je orka's spelen. Bultruggen jagen zelfs met een bellennet, een zeldzaam en fascinerend schouwspel.

Voet aan wal op het continent: landingen met de Zodiac

Het hart van de expeditie zijn de landingen: twee keer per dag trek je laarzen en parka aan en spring je in een Zodiac om voet te zetten op het witte continent, tussen de pinguïns te lopen of langs een gletsjer te wandelen. Alles is strikt geregeld door internationale regels (IAATO): veilige afstand tot de dieren, laarzen ontsmetten om niets binnen te brengen, geen afval achterlaten. Sommige schepen bieden ook kajakken, sneeuwschoenwandelen of zelfs een nacht kamperen op het ijs.

Onderzoeksstations en historische hutten

Antarctica is van niemand: het wordt bestuurd door een internationaal verdrag en is gewijd aan vrede en wetenschap. Tientallen bases, van alle nationaliteiten, bestuderen het klimaat, het ijs en de dieren. Cruises doen vaak Port Lockroy aan, een voormalige Britse basis die nu museum is en het beroemde ‘pinguïnpostkantoor’, vanwaar je een kaartje kunt sturen vanaf het einde van de wereld. Je stuit ook op hutten van ontdekkingsreizigers en roestende resten uit het walvisvaarttijdperk, zoals op Deception Island, een vulkaan waarvan je de ondergelopen caldera kunt bezoeken.

Het leven aan boord: onze cruise met Hurtigruten

Tussen de uitstapjes door is het leven aan boord een genot op zich. Wij voeren met Hurtigruten, en de ervaring deed niet onder voor het landschap: een comfortabel, modern schip, een panoramische lounge om warm en droog naar walvissen te speuren en een boeiend expeditieteam (biologen, glaciologen, historici) dat lezingen geeft en elke landing begeleidt. Je gaat naar huis met evenveel nieuwe kennis als dromen.

Eten aan boord

Nog een aangename verrassing: het eten. Aan boord was de keuken gewoonweg uitzonderlijk, verfijnd en met zorg bereid, lichtjaren verwijderd van het cliché van kantinemaaltijden op zee. Kwaliteitsproducten, prachtig opgemaakte borden, attente bediening: na een dag in de kou behoorden deze diners tot de mooiste momenten van de dag.

Je cruise voorbereiden: zeeziekte en uitrusting

Een paar tips om zorgeloos te vertrekken. Neem tegen zeeziekte op de Drake een middel mee (pleisters of tabletten) of kies voor de fly-cruise. Wat uitrusting betreft lenen de meeste rederijen je de parka en soms de laarzen; zelf neem je thermokleding, handschoenen, een muts, een zonnebril en een goede zonnecrème mee, want de weerkaatsing op het ijs is fel. Een camera en een verrekijker maken het verschil. Boek ten slotte op tijd: de beste hutten en de kleine schepen zijn soms een jaar vooraf uitverkocht.

Wist je dat? Blood Falls, de bloedrode waterval

Het is een van de vreemdste curiositeiten van het continent: Blood Falls, een bloedrode waterval die uit de Taylorgletsjer stroomt. De kleur komt van zeer zout, ijzerrijk water dat al miljoenen jaren onder het ijs gevangen zit en roest zodra het met lucht in contact komt. Helaas ligt hij in de McMurdo Dry Valleys, aan de andere kant van Antarctica: buiten bereik van de cruises naar het schiereiland. Een droom voor een volgend leven als ontdekkingsreiziger.